Charakter zmian cywilizacyjnych determinuje dziś funkcjonowanie ludzi na rynku pracy. Prawie każdą sferę aktywności człowieka wyznaczają w mniejszym lub większym stopniu nowoczesne technologie informacyjne. Choć ułatwiają one pracę, ich obecność w przedsiębiorstwach budzi niepokój o przejęcie kontroli nad zatrudnieniem. Obecnie nowe technologie oferują możliwość kompleksowej obsługi niemal wszystkich prac biurowych. Ktoś jednak musi te maszyny i programy tworzyć, kontrolować, rozwijać i obsługiwać. Dlatego w tej dziedzinie ma miejsce przeniesienie ciężaru zatrudnienia z obszaru prac fizycznych do czynności umysłowych. Jak piszą znawcy tematu, mamy obecnie w przedsiębiorstwach dużą ilość menedżerów, inżynierów, personelu średniego i pracowników wysoko wyspecjalizowanych. Konkurencja w tym obszarze zawodowym wymaga więc ciągłego doskonalenia dorosłych i ich rozwoju.

W tej sytuacji głównym czynnikiem zmian w nauczaniu dorosłych jest konfrontacja edukacji z wymogami konkurencji. Z tej właśnie filozofii wyrosła idea uczenia się przez całe życie, zgodnie z którą do kompetencji i kwalifikacji wymaganych na rynku pracy można dochodzić różnymi drogami. Preferuje się w tym obszarze kształcenie dorosłych w trybie szkolnym i nieszkolnym. Do form edukacji dorosłych zalicza się także samokształcenie i samodoskonalenie. Na zmiany w kształceniu dorosłych w Polsce składają się przede wszystkim realne potrzeby rynku pracy i gospodarki, strategie rozwoju kraju, i regionów, priorytety Ministerstwa Edukacji Narodowej oraz standardy Unii Europejskiej. Kontekst europejski wynika bowiem ze zobowiązań Polski jako stałego członka UE. W tym obszarze obowiązują nas między innymi cele odnowionej Strategii Lizbońskiej, wdrażanie strategii uczenia się przez całe życie, a także instrumenty dostosowywania kwalifikacji zawodowych i poprawy jakości kształcenia zawodowego. Trwają więc prace nad wypracowaniem rozwiązań, które będą służyć uczeniu się przez całe życie, zwiększeniu możliwości zatrudnienia oraz mobilności pracowników.

1. Furmanek W., Refleksje związane z przyszłością pedagogiki pracy. „Pedagogika Pracy” 2009 z. 54, s. 11-18.
2. Symela K., Przyszłość kształcenia zawodowego w Polsce w kontekście edukacji dla zrównoważonego rozwoju. „Pedagogika Pracy” 2009 z. 54, s. 18-20.