Wiedza powszechna jest istotną częścią cywilizacji. Intensywny rozwój nauk przyrodniczych w XX wieku przebiegał w warunkach europejskiej niestabilności. Nauka wymagała bowiem od swoich adeptów ponadprzeciętnych zdolności umysłowych i ogromnej determinacji w dążeniu do celu. Mimo to dwudziestowieczna cywilizacja może pochwalić się wieloma wybitnymi osiągnięciami w wielu dziedzinach życia naukowego. W wiek XXI weszliśmy zatem już z dużym dorobkiem. Jednak w warunkach znacznych opóźnień technologicznych w stosunku do wielu krajów Europy społeczność młodych polskich naukowców nie zawsze ma podstawy do wszechstronnego rozwoju. Współcześnie często używa się określenia społeczeństwo wiedzy. Zdobycie wykształcenia należy bowiem do ważnych celów społeczeństwa wiedzy i współczesna szkoła na ogół stwarza odpowiednie warunki rozwoju, a polscy uczniowie, i studenci odnoszą sukcesy w międzynarodowych olimpiadach, i konkursach. W XXI wieku specjalistami od przekazywania wiedzy są głównie nauczyciele.

Tradycyjny podział społeczeństwa na trzy sfery działalności gospodarczej, obejmujące przemysł, rolnictwo i usługi przestał być dziś stosowany. W miarę odchodzenia od społeczeństwa agrarnego ku przemysłowemu zmniejszyło się zapotrzebowanie na pracowników w rolnictwie. Z kolei w trakcie rozwoju społeczeństwa industrialnego zmniejszało się zapotrzebowanie na pracę ludzi, którą powoli zastępowały coraz inteligentniejsze maszyny. Mówi się, że obecny rozwój technologii prowadzi nas ku społeczeństwu informacyjnemu, społeczeństwu wiedzy. Wiedza w społeczeństwie informacyjnym będzie zlokalizowana w oprogramowaniu użytkowym. Będzie zorganizowana, uporządkowana i przygotowana do wykorzystania. Do jej wykorzystania nie będzie więc potrzebna ani szkoła, ani nauczyciel. W modelu cywilizacji informacyjnej, najbardziej poszukiwanymi cechami na rynku pracy będą: samodzielność i zdyscyplinowanie, kreatywność i komunikatywność, umiejętność współpracy oraz współdziałania. W kontekście tych niezbędnych cech, postuluje się, by wyposażyć uczniów w takie umiejętności, które pozwolą na orientację w swojej dziedzinie i jednocześnie w wiedzy z innych dyscyplin.

Na podst.: Furmanek W., Refleksje związane z przyszłością pedagogiki pracy. „Pedagogika Pracy” 2009 z. 54, s. 11-18.